Eko biznes

Chcesz tworzyć rozwiązania dobre dla świata?

Jeśli tak, koniecznie musisz poznać zasady zrównoważonego projektowania. Gdy wpiszesz w google pojęcie „zrównoważone projektowanie”, wszystkie linki prowadzą do stron o architekturze. Nie daj się zmylić! Przecież nie jest tak, że projektują tylko architekci, dlaczego więc o zrównoważonym projektowaniu mówimy tylko w architekturze?

Definicja

Zrównoważone projektowanie to podejście do tworzenia usług i produktów (budynków też…) uwzględniając wpływ projektu na środowisko, społeczeństwo, gospodarkę na każdym etapie od wizji, po realizację przedsięwzięcia. Zrównoważone podejście do projektowania zmieni moim zdaniem świat, ponieważ to właśnie na tym wczesnym etapie projektu decyduje się o w 80 procentach o wpływie produktu na środowisko (ec.europa.eu).

Kto zatem projektuje?

Każdy, kto ma wpływ na kształt jakiegoś produktu lub usługi. Może jesteś project managerem w korporacji, albo prowadzisz swojego bloga. Robisz czapki na drutach? A może produkujesz części zamienne do sprzętu komputerowego? Tak, wielu z nas projektuje – produkty, usługi, procesy. Od kiedy zawodowo zajmuję się projektowaniem innowacji zdałam sobie sprawę z tego, jak wiele ludzi w Polsce przypisuje błędne znaczenie czasownikowi „projektować”. Chciałabym to wyraźnie zaznaczyć, że projektowaniem zajmuje się każdy, kto coś tworzy – nie tylko absolwenci Akademii Sztuk Pięknych.

Odpowiedzialność projektanta

Każdy, kto zaczyna nowy projekt ma jakiś cel. Zarobić pieniądze, rozwiązać jakiś problem, uprościć proces i tak dalej. Mamy też założenia. Na przykład, ma to być gotowe na koniec grudnia albo „wydam na to nie więcej niż 1000 złotych”. A czy kiedykolwiek pomyśleliście „Ten produkt ma być stworzony tak, żeby był łatwy w recyklingu.”? A może „Te czapki będą miały najniższą emisję CO2 ze wszystkich na świecie”?

Przyznam szczerze, że dla mnie takie myśli są cudowne. Ja już wielokrotnie łapałam się na tym, że skupiona na dowiezieniu celów biznesowych zupełnie zapominałam o tym, jaka odpowiedzialność spoczywa na mnie jako projektancie. Ostatnie dwa lata pracowałam w banku, który jako instytucja zaufania publicznego ma ogromną odpowiedzialność społeczną. Z tego względu stworzono Zasady Odpowiedzialnej Bankowości, czyli takiej, która jest zaprojektowana w sposób zrównoważony. Ja się do nich stosowałam, ale czy każdy projektujący procesy bankowe tak robił? Spójrzmy na chociażby kredyty we frankach. Ten projekt zupełnie nie zdałby „testu na zrównoważenie”.

Myśl o systemie

Globalizacja dała nam wiele dobrego, ale jest też największym wyzwaniem 21 wieku. W tym połączonym świecie to, co jem w Polsce na śniadanie wpływa na życie rolników w Brazylii. Nasze mózgi nie zostały stworzone do myślenia o tylu połączeniach. W szczególności, że nie wszystkie połączenia są nam znane. Czasami skupieni na głównym celu projektu nie dostrzegamy jego konsekwencji dla reszty świata. Podejście do projektowania, w którym patrzymy na cały system, a nie na jego jeden element nazywa się systemic design. Jedno z moich ulubionych narzędzi, które pozwalają mi spojrzeć z dalszej perspektywy to wizualizacja.

Na pniu drzewa zapisuję problem, którym się akurat zajmuję. Korzenie to przyczyny tego problemu, a na gałęziach zapisuję skutki. Dzięki temu ćwiczeniu często dochodzę do wniosku, że problem leży gdzieś głębiej. Może dzięki rozwiązaniu jednej z przyczyn mogę całkowicie wyeliminować problem? Dodatkowo dowiaduję się w ten sposób jakie są skutki tego problemu. To świetna wizualizacja myśli. Zobacz rysunek poniżej.

Drugi sposób do góra lodowa. To, co widzimy na powierzchni to namiastka tego, co powinien rozumieć projektant. Ten wystający kawałek góry lodowej sponad wody widzi każdy. Gdyby każdy wiedział co się kryje pod wodą, może problem by w ogóle nie istniał. Za każdym widocznym zjawiskiem kryją się: trendy i powtarzające się wzorce, organizacje i struktury, a najgłębiej – modele mentalne, czyli wartości, którymi się kierują ludzie. Wartości oczywiście wywodzą się z opowiadanych z pokolenia na pokolenie historii. Taka góra lodowa uświadamia jak głęboko sięga zjawisko, które chcemy zaadresować.

Stosuj Strategie Zrównoważonego Projektowania (Sustainable Design Strategies)

Image for post
Powyższa wizualizacja strategii oraz ich koncepcja została stworzona przez Disrupt Design.

W kilku zdaniach o każdej ze strategii:

  • Serwityzacja (ang. product service systems models)– w tej strategii produkt staje się usługą. W tym modelu nie chodzi o to, żeby sprzedać jednorazowo produkt np. samochód. Klient kupuje dostęp do korzystania z produktu o określonej wartości na określony czas. Tak jest np. w przypadku carsharingu.
  • Odpowiedzialność producenta (ang. producer stewardship) – odpowiedzialność producenta za produkt na całej długości jego cyklu życia. Taką strategię możemy zaobserwować w przypadku wielu marek kosmetycznych, które dzisiaj przyjmują opakowania po zużytych kosmetykach i poddają je recyklingowi we własnych.
  • Dematerializacja (ang. dematerialization) – minimalizowanie materiałów użytych do wykonania produktu, tak żeby odpad był jak najmniejszy.
  • Reprodukcja (ang. remanufacture) – strategia. w której niektóre części używanego produktu mogą być użyte ponownie w produkcji nowych produktów.
  • Recycling (ang. recyclability) – poddanie produktu lub jego części recyklingowi, czyli przetworzeniu do surowca, z którego ponownie można coś stworzyć.
  • Naprawialność (ang. repairability) – zaprojektowanie produktu lub usługi w ten sposób, by można było łatwo go naprawić.
  • Używanie ponowne (ang. reusability) – uwzględnienie w projekcie możliwości wielokrotnego używania produktu. Głownie widać to w przypadku innowacyjnych produktów, które zastępują jednorazowe tradycyjne produkty, np. patyczki kosmetyczne.
  • Demontaż (ang. disassembly) – w tej strategii chodzi o projektowanie takich produktów, które na koniec użytkowania mogą być łatwo rozłożone na części i poddane recyklingowi. Produkty powinny składać się z jak najmniejszej ilości różnych produktów.
  • Zmiana systemu (ang. systems change) – najsilniejsza ze wszystkich strategii. Polega na tym, żeby całkowicie zburzyć istniejący system i zastąpić go nowym, bardziej zrównoważonym.
  • Długowieczność (ang. longevity) – projektowanie rozwiązań trwałych, które wyróżniają się ponadprzeciętną odpornością na zniszczenia i zużycie.
  • Efektywność (ang. efficiency) minimalizowanie potrzebnych surowców do wytworzenia produktu np. wody czy prądu.
  • Modularność (ang. modularity) – budowanie produktu z modułów, które można łączyć wg. upodobań użytkownika. Dodatkowo pozwala to na wymienianie części, która uległa zniszczeniu.
  • Wpływ (ang. influence) – stworzenie rozwiązania, które będzie miało pozytywny wpływ na postawy, nawyki i działania ludzi. Chodzi o to, żeby pozytywnie zainspirować w kierunku odpowiedzialnego i zrównoważonego
  • Równość (ang. equity) – projektowanie dla zmniejszania nierówności, np. przeciwdziałanie dyskryminacji ze względu na płeć.

Wszystkie powyżej wymienione strategię będę zgłębiać w oddzielnych artykułach, które zostaną podlinkowane pod nazwami strategii.

Masz jakieś pytania odnośnie zrównoważonego projektowania? Daj znać w komentarzach poniżej!

1 komentarz

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s